Illustrissimo ac Reverendissimo Principi et Domino Domino Georgio Szelepchény Colocensis et Bachiensis Ecclesiarum Archiepiscopo, Sacrae Caesareae Regiae Maiestatis intimo Consiliario, et per Hungariam Aulae Cancellario etc. Petrus Petretich humilis Episcopus Zagrabiensis, et Suae Celsitudinis devotus suffraganeus, ac praefatae Sacrae Caesareae et Regiae Maiestatis Consiliarius, Salutem in Domino sempiternam, et precum devotarum suffragia.
Mandante Vestra Celsitudine per suas literas humilitati nostrae admonitorie et requisitorie sonantes, volente quoque et urgente admodum reverendo domino Georgio Rattkay antea lectore et canonico huius ecclesiae Zagrabiensis, licet prius medio generosi Stephani Svastovich vice comitis comitatus Zagrabiensis, per quem Vestrae Celsitudini priores literas humilitati nostrae praesentari fecerat, rogaverat ne de suae privationis causis Vestram Celsitudinem informemus, duos contra eundem dominum Georgium Rattkay posteriores processus in scripto factos Vestrae Celsitudini mittimus, ac reverenter repraesentamus, quos praecesserunt multimodae fraternae et paternae admonitiones, tam privatim, quam etiam authentice per certam personam de corpore capituli cathedralis ad illum exmissam, et prius quidem absque poena, tandem etiam cum poena licet remissa, et citra praescriptum sacri concilii Tridentini sess. 25, cap. 141. De reformatione, ubi concilium vult atque praescribit, clericos qui a concubinis aut aliis mulieribus de quibus possit haberi suspicio in domo, vel extra detentis, aut cum iis ullam consuetudinem habentes, a superioribus moniti non abstinuerint: tetia parte fructuum, obventionum ac proventuum beneficiorum suorum quorumcunque et pensionum ipso facto privatos declarari, et ea fabricae ecclesiae aut alteri pio loco, [1v] arbitrio episcopi applicari. Ille autem, rigore huius decreti temperato, pro hac tertia parte fructuum et obventionum omnium suorum beneficiorum, qui computatis computandis extenderent se ultra ducentos florenos, non fuit punitus ultra valorem quadraginta Rhenensium, quos dedit in argento quodam fracto, et tantum pro cusione apto, pro duobus calicibus exiguis fiendis, quorum factio et inauratio aliunde soluta est, duabus novis miseris, in partibus infidelium erectis parochiis traditis et applicatis.
Cum itaque praemissis ut supra admonitionibus absque poena, et ultimatim etiam cum poena praedicta, adhuc perseveraret in turpi conversatione et consuetudine infamis cuiusdam mulieris, propter quam praedictam poenam sustinuuerat, et qua tanquam concubina imo quasi uxore secundum vulgi opinionem abutebatur, quandoquidem eam in mensa, in lecto proprio, et aliis actibus tanquam vir propriam uxorem solet, adhibuit in conspectu magnatum, canonicorum, rusticorum, aliorumque signanter etiam religiosorum. Nam reverendi patres Balthasar Milovacz et Nicolaus Mraz eam in proprio eiusdem Georgii Rattkay non solum cubiculo, sed etiam in lecto quasi infirmam decumbentem viderunt, et ab ipso domino Georgio Rattkay tanquam filiam vel potius uxorem ex quadam compassione deploratam, et ipsis patribus, quamvis ab ipsis ibidem visam ac deprehensam, ostensam his prolatis verbis: „Ecce patres hic habeo patientem”. Quod scandalum ipsi patres, signanter pater Milovacz, nobis statim retulerunt, rogaverat autem illos dominus Rattkay, ut infirmam viderent, eo ne dimitti cogeretur, apud nos instarent. Familia vero ipsam semper dominam appellare cogebatur, et etiam consueverat. Ideo coacti fuimus processum solemnem contra ipsum instituere, in quo processu de rigore iuris debebat hanc poenam, quam in posteriore processu sustinuisse subire, ac insuper inhabilis ac indignus quibuscunque honoribus, dignitatibus, beneficiis ac officiis imposterum reddi ac declarari, iuxta tamen [2r] preacitati concilii Tridentini et aliorum antiquorum canonum. Verum tamen in eodem etiam priori in scriptis facto processu, mitius multo quam iura praescribunt, cum illo actum est, ut apparet legenti ipsum processum, cuius tenor sequitur infra.
Postquam itaque nimis pertinaciter non curatis prioribus admonitionibus et etiam illa satis remissa poena, adhaesisset infami illi mulieri, divino et humano iure postposito, sui stemmatis, praecipuo autem status ecclesiastici honore conculcato, et infamia sua in alium quoque clerum, non solum cum scandalo capituli, et civitatis istius, sed omnium statuum et ipsius vulgi istius regni, imo ad exteros etiam partes, praesertim vero Graecium, unde scriptum fuit: „Nova Graecii ista audiri, quod canonici Zagrabienses uxores ducant, et quod iam Georgius Rattkay eam duxisset, redundante”. Datum est mandatum duobus canonicis simul et archidiaconis, utpote admodum reverendo domino Ludovico Bedekovich archidiacono cathedrali et canonico Zagrabiensi, qui adhuc superstes est, Christophoro item Kalmandi archidiacono Chasmensi et similiter canonico Zagrabiensi, ut ex superabuntanti (acta enim ipsius cum illa infami muliere ita publica erant, ut vix aliqua tergiversatione celari poterant) faciant inquisitionem super pertinaci adhaesione eiusdem domini Georgii Rattkay praenotatae infami mulieri, ut traditi sunt eisdem articuli sequentes. In Deo nomine. Amen.
Primo. An adhuc sit in curia Kray vel aliquem colonum ipsius illa suspecta et infamis persona, quam Zagrabia bis, semel autem Bacchanalia, [2v] semel ante Pascha dimittere et amandare iussus et coactus fuit dominus lector ex omni sua iurisdictione sub poenis in sacris canonibus et concilio Tridentino expressis.
Secundo. An verum sit, quod de ipsis per ora hominum circumfertur, quod ipsa ad eundem in Kray venientem mensae assidens, vel alibi dixerit: „Moij draghi dugovasz ne bilo szimo, moratemi zaszlusiti stoszte zamudili”?
Tertio. Quae alia similia de ipsis ibidem spargantur, et quid homines de hac ipsorum conversatione communiter loquantur?
Quarto. De historia ac tragoedia, postquam Varasdino cum cista fictarum divitiarum, sed terra vel luto repleta, quomodo illa contigit, et quod tricae inter eos intervenerit? Et tandem utrum ipsa fugerit, vel ipse eam pelli, aut forsan aliquis alter curaverit? et quomodo? et quare iterum reducta est? et utrum domum gubernet? Totius autem itineris ac negotii historia exacte conscribatur.
Quinto. Testes sacerdotes in virtute obedientiae, et ad puritatem conscientiae, saeculares vero sub poena excommunicationis et proprio iuramento, veritatem fateri teneantur, absque odio et favore aliquo, et similiter dicere debeat causam, per quam dicta suae attestationis cognovissent. Proinde ad quem se primus hostis intulerit, idem examinandus, et consequenter in quantum fieri poterit. Ubique tamen ea discretione utendum, ut et veritas elucescat, et ut infamia per hanc inquisitionem non magis divulgetur, sed potius tegatur et consopiatur.
Sexto. In thermis interrogabunt, quid in balneo per illos actum et locutum sit scandalosi? et coram quibus, et quid in hospitio, maxime de dormitorio in uno conclavi, in quo unius lectus dicebatur fuisse. Et quid accidit scandalosi, dum abeuntes inde equos conscenderant, [3r] et an simul, et quo ordine equitassent? Caetera in thermis observentur sicut in partibus Krayensibus, tam in locis quam in viis existentibus.
Septimo. Etiam hic Zagrabiae examinentur illi, qui superiorum scandalorum dicuntur habere aliquam notitiam.
Petrus Petretitsch episcopus Zagrabiensis.
Anno Domini 1659. die 15 Iulii facta est per nos infrascriptos inquisitio sequens.
Et Primo. In domo parochiali Sancti Viti in Berdovecz dominus Laurentius Selez praefatae Sancti Viti ecclesiae parochus dixit et retulit ad puritatem conscientiae, quod cum praeterita Quadragesima quodam die in prandio fuisset apud dominum lectorem in Kray, illaque persona infamis mensae assideret, audivisse se ab illa haec verba: „Gozpodine miloztium kai chlovek zamudi petnaiszt dan, nemorali ono doprineszti”. Fassus est etiam idem dominus parochus se audivisse murmur plebis, complurium videlicet rusticorum dicentium, dominum Rattkay uxorem duxisse, asseruit etiam illam personam infamem per dominum lectorem in Kray revocatam, et per ipsius famulum reductam: hoc idem fassi sunt egregius Nicolaus Kosich et provisor magnifici domini vice bani.
Reductam esse in Kray certum est, nam et nos ipsi oculis nostris illam et apud messores ipsius vidimus, et curiam ipsius intrantem spectavimus.
Deductionem fictarum divitiarum, id est cistae terra et stramine repletae testatus est praefatus Nicolaus Kosich, et provisor etiam domini vice bani, imo terram ex cista eiectam defacto videri posse prope scalas, in curia domini lectoris Crayensi, ordinem vero deductionis rescire non potuimus.
Plures in Kray habere non potuimus, eo quod homines laboribus occupati domi non reperiebantur.
Die vero 17. Iulii in thermis Krapiniensibus, Lucas Mlinarich qui in domo generosi domini Georgii Gorup vice comiti comitatus Varasdiensis, [3v] iuravit prius se veritatem dicturum. Tum narravit et asseruit se sensu auditus percepisse et sentisse dominum lectorem, dum in ipso actu impudico esset dominus lector cum illa infami persona, ad quem actum audiendum retulit se fuisse noctu excitatum a sua penes se iacente consorte, sibique illum dixisse in hunc sensum: „Chuieteli kaisze gore chini”. Et hoc quidem repetitis vicibus; lectum quoque unicum fuisse in conclavi, in cubiculo autem lecticam tantum, non stratam pro dormiendo, sed tapete uno tectam, neque alibi dormivisse personam illam infamem, quam in eodem cum domino lectore conclavi, audivisse se quoque adstitisseque asseruit, ubi domina Pelanovichiana soror, dominum fratrem increpabat eo quod de die simul inter amplexus dormientes deprehendisset, ad quam sororis increpationem dominus lector respondisset Germanico idiomate saepius „toie nistar”.
Spatiatos quoque fuisse simul iunctis manibus foris per vias tali ordine: praecedebat dominus lector modo praedicta cum illa, sequebatur dominus Stephanus Keglevich cum suprafato Luca, tum famuli sequebantur. Sic saepius ibant et redibant, fere usque ad domum generosi domini prothonotarii.
Balneum praeterea simul intrasse saepius, simul quoque ex thermis in equis discessisse. In hospitio autem primam semper, ac si uxor esset lavisse manus, primoque in mensa loco sedisse.
Secundo. Eva consors praefati Lucae Mlinarich cum iuramento per omnia uti maritus, hoc addito, quod dum mane lectum illorum saepius sterneret, invenit signa seu vestigia in lecto duorum.
Tertio. Georgius Benchina chirurgus et aedituus ecclesiae cum iuramento asseruit, se illos vidisse saepius dum simul iunctis manibus spatiabantur, simul etiam equitantes, id est illos duos simul aequali ordine praecedentes, tum sequentes famulos et [4r] semel utrumque in fenestra conspexisse, ipsam quidem nescio quid domino lectori in sinu quaesivisse, quod etiam dominum iudicem Gubassoczy vidisse asseruit, et dixisse „vigyte kakovaie ovo szlepota”.
Nugatos insuper in balneo, et sese invicem aqua aspersisse ad balneum quoque et ex balneo simul ambulasse.
Quarto. Petrus Mattkun chirurgus asseruit cum iuramento se illos vidisse spatiantes per balneum inctis et conflicatis manibus, ita denique sese gessisse, quod denique prae pudore idem Petrus ex balneo exire debuerit.
Quinto. Michaël Gabor iuravit se vidisse genua foeminae praedictae supra genua domini lectoris, amplexus etiam inter illos vidisse.
Sexto. Nobilis Ioannes Sztrahina retulit se multos actus impudici amoris indices inter ipsos vidisse, unumque et alterum mento alterius leniter palpato saepius dixisse: „Zvi vraghek”.
Universi tandem cum quibus hac via locuti sumus dominum lectorem uxorem duxisse conclamant.
Et haec ad mandatum Illustrissimi et Reverendissimi Domini Praelati non ex passione vel odio aliquo, sed veritate nos cogente urgenteque debita obedientia conscripsimus, ita uti ex ore narrantium accepimus, mutato solum Sclavonico in Latinum idiomate. Et rogamus dominum lectorem, ne nobis hac in pacto succenseat, cum id non motu proprio, sed ad strictissimum Reverendissimi Domini Praelati mandatum fecerimus.
Ludovicus Bedekovich archidiaconus cathedralis
et canonicus Zagrabiensis manu propria.
Christophorus Kalmandi archidiaconus
Chasmensis et Zagrabiensis manu propria.
Reportata ista inquisitione fuit demandatum eidem domino Ludovico Bedekovich archidiacono cathedralis, eo quod curia domini Rattkay Kray vocata esset in ipsius archidiaconatus districtu, ut vel per se, vel per unum ex suis parochis dictam mulierem serio admoneat, ut discedat, alioquin procedetur contra ipsam separatim ad poenas [4v] in sacris canonibus et concilio Tridentino expressis, qui tandem per suas literas demandavit venerabili Laurentio Selez parocho in Berdovacz, in cuius parochia praedicta curia Kray contineretur, et antedicta infamis mulier moraretur; quis uti tenebatur obediens suo archidiacono et praelato peregit admonitionem, et eius peractae seriem rescripsit eidem domino archidiacono ut sequitur.
Admodum Reverende Domino Ludovico Bedekovich Archidiacono Cathedrali et Canonico Zagrabiensi ac Domino Patrono mihi observandissimo.
Admodum Reverende Domine Patrono mihi observandissime. Salutem optatam et precum mearum humillimam commendationem. Vigesima septima huius mensis circa horam duodecimam pomeridianam mandatum Suae Admodum Reverendae Dominationis peregi, quo perlecto statim in curia magnifici et admodum reverendi domini Rattkay me contuli, ubi horis duabus foeminam infamem expectavi, postea cum eadem sum locutus, et mandatum reverendissimi domini nostri gratiosissimi praelati eidem exposui, quae foemina ibi in curia existens sic respondit; et primo tali modo. „Jaszam iur bila odisla od Gozpodina, ij chulaszam daszu Gozpodin szino uu Kray dosli, doslaszam nazaj ij oudeszam posteno pri dobrom Gozpodinu, momu posteniu nigdar nemore prigouoriti, ij akosze kaj naide, ovoje moja glava.” Secundo. Jaszam szama nad tem da od uvud hochu poiti, i poidem kakoszi kade mezto naidem, da mene i dobrogha Gozpodina nebudu liudi ogovarjali.” Tertio. „Jaszam molim Gozpodinu Biskupu, da niegha Gozpocztuo nai miloschu szkasu kmene do mala vremena, i nai mih Gozpocztuo neveruju uszemu, sto mih Gozpocztuu liudi povedaiu.” Ista omnia flendo retulit. In reliquo me meaque humillima servitia commendo Admodum Reverendae Dominationi Vestrae, quam felicissime diu valere exopto.
Datum Berdovacz 27 Iulii anno 1659. Admodum Reverendae Dominationis Vestrae capellanus ad obsequia.
Laurentius Selez manu propria.
Tandem demandatum fuit duobus canonicis Chasmensibus, Georgio nempe Brezarich ac Thomae quondam Liubetich, ac etiam praedicto [5r] parocho Laurentio Selez, ut literas citatorias eidem domino Rattkay assignarent eiusmodi sub tenore.
Petrus Petretich Dei et Apostolicae Sedis gratia Episcopus Ecclesiae Zagrabiensis, Abbas Beatissimae Mariae Virginis de Topuzka ac Sacrae Caesareae et Regiae Maiestatis Consiliarius etc., Reverendis Georgio Brezarich Ecclesiae Sancti Ioannis in Nova Villa Parocho et Cantori, ac Thomae Liubetich Praebendario Thori Ecclesiae Zagrabiensis, et Canonicis Ecclesiae Chasmensis. Salutem et nostris firmiter obedire mandatis. Noveritis quod certas literas admodum reverendo domino Georgio Rattkay lectori et canonico antelatae ecclesiae nostrae Zagrabiensis assignandum habeamus. Proinde vobis in virtute sanctae et salutaris obedientiae, ac sub excommunicationis poena firmiter praecipientes committimus et mandamus, quatenus acceptis praesentibus et praefatis literis domino memorato Rattkay sonantibus, easdem assumpto vobiscum reverendo Laurentio Selez parocho in Berdovacz, vel in eius absentia capellano eiusdem, quibus etiam in eadem virtute sanctae et salutaris obedientiae, ac sub eadem excommunicationis poena, per praesentes mandamus, ut se unus ex illis vobis adiungat, memoratas literas eidem domino Georgio Rattkay sonantes in curia eiusdem Kray ipsi, si personaliter ibidem reperiri poterit: alioquin uni de sua ibidem familia assignetis. Ac tandem si ipsi soli assignaveritis, quidquid ad eiusmodi literas idem dominus Rattkay fecerit aut dixerit, nobis conscientiose referre debeatis, ac teneamini. Pariformiter si eas alicui de familia, ipsi quam primum transmittendas assignaveritis, quidquid idem responderit referatis. Nec secus feceritis.
Datum Zagrabiae die 29 Mensis Iulii, Anno Domini 1659.
Petrus Petretich Episcopus Zagrabiensis manu propria.
Citatorium autem literarum tenor est iste.
„A”
Admodum Reverendo Domino Georgio Rattkay Lectori et Canonico Ecclesiae nostrae Zagrabiensis etc. Fratri in Christo nobis dilecto. Admodum [5v] Reverende Domino Frater in Christo nobis dilecte. Salutem in Domino sempiterna. Siquidem Vestra Dominatio post tot iam factas privatim et publice admonitiones, et poenam etiam, quam misericorditer et ex indulgentia impositam habebat, non resipisceret, sed contra suam tam privatim coram nobis, quam publice factam emendationis suae promissionem, adhuc infamem illam, et toti regno scandalosam mulierem domi, et sun potestate sua intertenet. Ideo eidem Dominationi Vestrae, per praesentes notificandum, ac nihilominus in virtute sanctae et salutaris obedientiae praecipiendum ducimus, quatenus feria sexta proxime imminenti, hic Zagrabie coram nobis compareat, quid cum Vestra Dominatione circa praemissa, de iure fieri possit ac debeat, auditum certificantes eandem ulterius quod sive venerit, et comparuierit hic sive non, nos nihilominus faciemus id in praemissis, quod in domino iuxta sacros canones faciendum iudicaverimus. In reliquo valebit feliciter.
Datum Zagrabiae die 29 Mensis Iulii Anno Domini 1659.
Admodum Reverendae Dominationis Vestrae Praelatus et Frater in Christo
Petrus Petretitsh Episcopus Zagrabiensis manu propria.
Series porro praesentationis literarum citatoriarum relata est per dictos canonico Chasmenses, in scripto, huius qui sequitur tenoris.
„B”
Mandato accepto Reverendissimae Dominationis Vestrae literas citatorias magnifico et admodum reverendo domino Georgio Rattkay lectori et canonico almae ecclesiae Zagrabiensis in curia eiusdem domini Kray nuncupata et comitatu Zagrabiensi existenti et habita, nos infrascripti assumpto etiam nobiscum reverendo domino Laurentio Selez ecclesiae S. Viti martyris in Berdovacz fundatae perocho assignavimus, et ad manus exhibuimus, responsumque superinde expostulavimus vel in scripto, vel oretenus referendo. Qui tandem percepta [6r] perlectaque litera nobis oretenus dedit reponsum tale, ut sequitur. Ego miror quod dominus reverendissimus tot informationibus credat, et unde illas habeat? Ego ad conscientiam meam dico, quod istam foeminam non inveniri hic, et sicut videtis quod nec modo sit hic; venerat quidem diebus istis, postulans a me, ut imminenti hyeme (siquidem prope esset) hic in curia mea permaneret, sed ego illi respondi, quod nec volo, nec possum hoc permittere, quia prohibeor, sed vade quocunque scis, et tibi placet, ego te nec possum, nec volo hic interteneri amplius, tandem illa respondit, siquidem aliter fieri non potest (inquit) rogo convocetur familia, et requiratur in ter res meas auferendas, si quid alieni accepi, ne postquam absolvero meas reculas, me quis facti arguat, et peto etiam ut provideat mihi de homine, qui res meas asportabit, et ita die lunae proxime praeterito discessit; adiecitque rursum dominus Rattkay, profecto mihi sit magna iniuria per tot tantasque informationes, et a quo informatur dominus reverendissimus? Non est me corrigere, sed diffamare, quibus auditis ex eadem curia die 30 Mensis Iulii Anno Domini 1659 recessimus. Unde et fideliter iuxta commissionem Reverendissimae Dominationis Vestrae eadem verba et responsum referimus, et reportamus.
Georgius Brezarich parochus ecclesiae S. Ioannis Baptistae de Nova Villa, cantor et canonicus
Chasmensis manu propria. Thomas lIubetich praebendarius chori ecclesiae Zagrabiensis et canonicus capituli Chasmensis manu propria.
Tum demum adveniente praedicta feria sexta, quod eotum inciderat in prima Augusti, processum est contra eundem dominum Georgium Rattkay pro tunc lectorem et canonicum Zagrabiensem modo immediate sequenti.
Anno Domini 1659, die prima mensis Augusti Zagrabiae in palatio episcopali, praesidente domino reverendissimo praesentibus admodum reverendis dominis Nicolao Dianesevich preaposito maiore, Ioanne Missich cantore, et aliis archidiaconis et canonicis Zagrabiensibus frequenti numero congregatis.
Comparuit admodum reverendus dominus Georgius Rattkay lector et canonicus Zagrabiensis, iuxta mandatum sibi nuper transmissum per venerabiles Georgium Brezarich parochum ecclesiae S. Ioannis in Nova Villa, cantorem et canonicum Chasmensem, et per Thomam Liubetich praebendarium chori ecclesiae Zagrabiensis, similiter canonicum Chasmensem, et postulavit in sui defensionem, ut legatur ipsius resolutio per eosdem literarum praesentatores, dicto reverendissimo ordinario nunciata, quam ipsi in scripto etiam produxerunt ut est in „B”, quae lecta est simul et mandatum per ipsum dominum lectorem in specie reportatum, ut est in „C”. Lectae sunt etiam litaerae venerabilis Laurentii Selez parochi S. Viti in Berdovacz, in quibus continetur resolutio famosae et suspectae illius mulieris, quae tot admonitionibus privatis et publicis, non curatis, adhuc contumaciter vel detinebatur, per ipsum dominum Rattkay, vel se ipsa, ipso non resistente intrudebat. Et quia tam ex ipsis literis praedicti parochi Berdovaczensis, quam fidedignorum relatione, qua habita reverendissimus dominus praelatus, eam per dictum parochum moneri curavit. Tum etiam ex propria oris eiusdem domini lectoris hic in figura sedis coram reverendissimo et venerabili capitulo sibi assidente facta confessione, ipsam in curia ipsius, ipso ibidem praesente, non solum repertam et visam fuisse, sed etiam quod ibidem pernoctasset, et ulterius ipsi adhaerere intendisset, contra manifestam sacrorum [7r] canonum et concilii Tridentini prohibitionem, etiam postquam punitus nuper licet nimis misericorditer fuisset, et per dominum praelatum prohibitus, ne ad illam curiam vadat, donec manifeste constaret, eam omnino inde abivisse, ac totaliter sese ab eiusdem conversatione amovisse. Ideo inhaerendo decreto sacri concilii Tridentini sess. 25., cap. 14., De reformatione, et aliis sacris canonibus, signanter canoni Si quisquam sacerdotum etc., et canoni Sicut ad evitandum etc., et canoni Si autem cleri, extremo De cohabitatione clericorum et mulierum, deberet hic et nunc idem dominus lector et canonicus Zagrabiensis privari omnibus non solum fructibus et proventibus, suorum beneficiorum quorumcunque, sed etiam administratione beneficiorum, et nihilominus ab officio suspendi.
Attamen cum idem dominus reverendissimus ipsius emendationem quaerat, adhuc sperans eam secuturam, cum poena mitiori, ideo eandem poenam sic limitandam iudicavit, ipsumque hic et nunc per medium annum, a die hodierno computandum exclusum esse declaravit, et consequenter omnibus proventibus, qui interea ex divisionibus communibus (nam privatis proventibus, quos quisque canonicus ex praebenda seu praedio suo canonicali percipere particulariter seorsim a communibus proventibus consuevit, non fuit privatus), sive in sacrario, sive alibi fiendi proventuri sunt, et provenire ac dividi deberent, quocunque nomine vocentur, et cuiuscunque sint speciei, tam ordinarii, quam extraordinarii, sive sint in pecuniis, sive in frumento, cuiusvis generis sive in maialibus et vino, tam lectoralis, quam canonicalis portionis, esse privatum per praesentem. Et quia exclusus a consortio fratrum de more et consuetudine huius ecclesiae abstinere debet, lectorale officium administrare consequenter non poterit, ideo qui id officium loco ipsius interim administrabit, mediam portionem, omnium lectoralium supradictorum proventuum, fructuum ac obventionum percipiet, magistrum et notarium exinde alet, alteram medietatem simul cum totali canonicali portione, seminarii praefectus pro [7v] ipso seminario tollet. Noverit autem dominus lector, si se quovis modo intra temporum praefixum consortio capitulari, aut alteri communi consortio fratrum capitulum repraesentanti, sive in sacrario, sive extra, absque expressa ipsius domini praelati vel eiusdem domini vicarii licentia immisciverit, vel etiam proventus capitulares, a quocunque sive in pecunia, sive in aliis rebus ab se recipere, seu percipere praesumpserit, excommunicationis poenam, quam in hoc scripto fecimus et iam antea in similibus ab antecessoribus dominis episcopis lata esset, ipso facto incurrat, a qua non absolvetur, antequam satisfaciat plenarie. Ne tamen haec exclusio a capitularibus consortiis et aliis actibus capitularibus fiat ipsi in favorem potius, quam poenam, chorum singulis diebus frequentabit, et onera ecclesiastica in ecclesia sibi incumbentia, per se, in quantum poterit vel per alium in quantum per se non poterit, peraget. Alioquin ab illa die qua maius sacrum, vel vesperas, vel etiam matutinum tempore requisitio, absque expressa domini praelati, aut in spiritualibus vicarii generalis licentia neglexerit, infirmitate corporis non praepeditus, ab illa die exclusionem usque ad praefixum medii anni tempus continuare debebit; et quia timendum est, ne spretis his omnibus, sicut iam antea factum est, adhuc ulterius pessima illa mulier in detrimentum salutis animae utriusque, et in derogamen honoris, non solum ipsius domini lectoris, sed etiam totius cleri, in conversatione domini lectoris persistat, manebit suspensus ab officio ordinis tam diu, donec manifeste probetur, sive coram domino praelato, sive domino vicario ordinario, vel suis subditis, ac secretioribus amicis, ut nullibi idem dominus lector eadem conversandi habeat occasionem. Proinde monetur [8r] iterum atque iterum, ut deinceps, non solum ab huius, sed etiam cuiuscunque similis mulieris scandalosa familiaritate abstineat. Alioquin rigorosam sacrorum canonum ipsiusque concilii Tridentini poenam, a qua liberet eum Deum, habiturus.
Idem dominus lector personaliter audita sententia, protestatus est et appellavit ad omnes suos superioires maiores, et inhibuit capitulum ab executione istius sententiae, quia nullo iuris ordine est lata.
Dominus ordinarius praelatus non defert huic appellationi tanquam frivolae et irrationabili, nisi forte in eo, ut imponatur domino appellanti poena canonica in rigore. Nec inhibitio tenet, sed e contra mandat et praecipit reverendus dominus praelatus, venerabili capitulo in virtute sanctae et salutaris obedientiae, ut praemissa observet, signanter autem divisoribus et perceptoribus quorumcunque proventuum, redituum, obventionum, ac fructuum communium capitularium, praecipit sub poena excommunicationis. Ne ipsi quidpiam de praemissis tribuant, vel ante, vel intra divisionem. Apostoli autem refutatorii dabuntur suo tempore.
Idem dominus lector petit par omnium.
Dabitur cum apostolis refutatoriis. Interim contra famosam mulierem etiam procedetur iuxta praescriptum sacrorum canonum, refutatorii autem apostoli simul cum pari omnium, si venerit Posonium, quo nunc dominus reverendissimus abit, dominus lector, ibidem ipsi dabuntur, si non venerit, ipsi mitterentur.
Licet autem idem dominus Georgius Rattkay tanquam magnas per literas regales ad diaetam illo tempore celebratam Posonii, ut supponitur fuisset vocatus, ipse tamen eo non venisset, neque concessa sibi paria actorum praemissorum per se, aut interpositam personam, sed nec per literas quidem petiisset; verum tacite cedendo suae illi frivolae appellationi, ostendendo [8v] se resipiscere velle, et emendationem promittendo scripsit literas, quarum tenor de verbo ad verbum hic subiungitur.
Reverendissimo Domino Petro Petretitsh, Episcopo Zagrabiensi ac Beatae Mariae Virginis in Topuzka Abbati Commendatorio, Sacrae Caesareae Regiaeque Maiestatis Consiliario et domino Praelato mihi colendissimo.
Reverendissime Domine Praelate mihi colendissime. Salutem et servitiorum filialium promptitudinem. Multa, ac varia mecum considerans, ad fundum huius tantae adversum me concitatae tempestatis, aestuantiumque fluctuum attingere non possum. Cum enim revolvo mente pristinam paternam affectionem, meam quoque in multis innocentiam, tantum urentem contra me ventum ac turbinem assequi profecto satis non possum. Licet enim in longiori detentione personae illius antea aliquid demeruerim, postea tamen Deum testem invoco, reum me agnoscere non possum tantae poenae, nam si ibidem non recepi, et postea me inscio advenit, idque nullo malo fine, sed ad evitanda in futurum obloquia, neque pro illis paucis horis, quibus ibi morata est, in mea fuit potestate (quae omnia verissima sunt prout in conspectu Dei sto), revera non video sufficientem causam tantae grandinis, et praesertim cum pro alia re sim citatus, pro alia convictus, sed nec illud capere possum, quod inferioris multo conditionis, mei susurrones plus fidei habeant, quam ego non obscura persona, etiam iuramento contestata. Hinc cum plerisque innocentiam meam cum authoritate Reverendissimae Dominationis Vestrae comparo, difficilis mihi profecto venit deliberatio; sed quin novi filium Dei etiam innocentissimum in conspectu praesidis pro sua defensione ad stuporem obmutuisse, et ego sciens et agnoscens potestatem in me desuper datam, ac me in comparitione Filii Dei infinito modo nocentem esse, vereor potestatem, authoritati cedo, et me supplicem ad pedes eius provolvo, petens hanc mihi [9r] pro nunc condonari, si quae est, culpam, ac pro ea inflictam poenam, quanquam profecto non tam me poena, quam despectus angit, hoc syncere et candide promittens me in simile nunquam lapsurum. Meruit persecutor Ecclesiae Dei veniam, quia ignorans fecit, ego qui nullo malo fine, ad pauculas horas adesse passus sum, supplex et emendatus non merear? Videat ut quam sensi in affligendo severitatem, maiorem adhuc in indulgendo relaxandoque experiar benignitatem, cum deinceps si quid acciderit simile hanc ipsam paratus sim subire poenam.Maneo cum his, ut antea semper
servitor et filius in Christo obsequentissimus
Georgius Rattkay manu propria
Zagrabiae 7. Augusti 1659.
Quibus ita peractis iam nihil aliud sperabatur, quam resipiscentia eiusdem domini Georgii Rattkay, et in suis praedictis excessibus et scandalis emendatio. Coeterum longe aliud contigit, nam Posonium plane usque iterum fama de adhaesione pessimae illi mulieri ipsius domini Rattkay pervenit. Ideoque datae erant literae et certitudine inquirenda, ad admodum reverendum dominum Joannem Missich pro tunc vicarium, alias cantorem et canonicum Zagrabiensem. Ad quas respondit tenore subsequenti.
Illustrissimo ac Reverendissimo domino domino Petro Petretich Episcopo Ecclesiae Zagrabiensis, Abbati Beatae Mariae Virginis de Topuzka, Sacratissimae Cesareae et Regiae Maiestatis Consiliario etc. domino et Patrono mihi colendissimo. Literam Illustrissimae ac Reverendissimae Dominationis Vestrae die 15 currentis mensis scriptam, ego 26. die eiusdem accepi. In qua litera Vestra Illustrissima dominatio primo dubium movet, utrum ita realiter sicut in sententia continetur, dominus Rattkay malam illam foeminam a se amoverit, ut inde iudicium formare Vestra Illustrissima Dominatio possit, an idem dominus Rattkay suspensionem qua per sententiam ligatus fuit evaserit? Secundo iubet Vestra Illustrissima Dominatio etc.
Quantum ad primum, scribo, uti et in priori mea litera Vestrae Illustrissimae [9v] Dominationi perscripsi, esse probatum coram me, quod illa infelix foemina iverit in Kerchko, ubi neque colonum, neque famulum, neque amicum aliquem dominus Rattkay habere praesupponitur, distantiam etiam inter Kray et Kerchko dominus Rattkay dicebat esse quatuor milliarium, vix est per viam compendiosam unum Germanicum. Ad haec cum illi obiecissem, quod ille eandem nequam foeminam ibi suis sumptibus interteneret, iuravit gravissime quod illi nihil poenitus miserit, neque mittat, neque missurus sit, dempto illo, quod illa secum in suo discessu acceperit, mediam quartam ordei, et ideo petiit licentiam celebrandi, ex quo iam per omnia deliberationi satisfecisset. Ad quae ego illi dixi, rebus uti per vos exponuntur, et iuramento roborantur; sic se habentibus, ego non possum vos inhibere a celebratione et administratione divinorum, quia existimo iam sublatam esse vestram suspensionem. Absolutionem autem a dicta suspensione illi nullam dedi. Sed verane an falsa eiusdem domini Rattkay fuerit expositio, et sufficiens illius foeminae a se amotio, ex sequentibus patet. Ille ante Nativitatem Beatae Mariae Virginis interdum non veniebat ad vesperas, cum insinuatione, quod dolore podagrae praemeretur, illis etiam diebus in suis Opankis et Darovecz ecclesiam frequentabat ad sacrum. Insinuabat tunc mihi quod advenisset illius tempus ordinarium pro balneatione in Toplika Crapinensi, et mihi illuc eat, timeret sibi certissime venturam infirmitatem gravem, sic saepius institit. Excusavi me illi, quod ego non habeam authoritatem, ut illi abeundi facultatem dare possum, nihilominus tamen dixi, si possem dare vobis licentiam eundi illuc, eam vobis do, ea tamen conditione, ut cum illa meretrice nullibi convenire praesumatis, quod et promisit se observaturum. Abiit igitur statim post Nativitatem Beatae Mariae Virginis, primo in Kray, inde in Bresecz ad dominum comitem Tersachky, deinde vel inde vel ex Kray ivit in Kerchko, et directe venit ad vilem quanquam [10r] domunculum, ubi ista eius meretrix habitabat, ibique haesit. Hoc cum intellexisset parochus illius loci et cives, concluserant, quod vellent equos domini Rattkay accipere, quod tamen non est factum, tum quia dominus Kinelly et Bartholo noster mercator tunc ibi, apud dominum comitem Strasoldo parochi voluntatem immutarunt, tum quia Kopriva ille, qui apud nos litigabat, equos domini Rattkay in suum accepit stabulum, sciens quod inde illos nemo auderet accipere. Erat autem ibi idem Rattkay in sua brevi vesticula cum suo kordecz. Meretrici illi demandatum est, ut intra tres dies inde se expediat, heri intellegi ex domino Bedekovich, quod idem Rattkay, certa loca ultra montem circumambulet. Ex praemissis et ego colligi, et Vestra Illustrissima Dominatio colligere potest, non esse satisfactum sententiae, ac proinde nec sublatam esse suspensionem illius. Ubi venerit declarabo illi, suspensum illum adhuc esse, et irregularitatem forte incurrisseetc.
De dato Zagrabiae 27 Septembris 1659
Joannes Missich manu propria.
De dato eiusdem diei 27. Septembris anni praedicti etiam supranotatus archidiaconus cathedralis dominus Ludovicus Bedekovich, cui etiam ex officio suo demandatum fuit veritatis circa conversationem pertinacem, et plane incorrigibilem totiesdicti domini Rattkay cum praedicta infami muliere, indagatio, scripsit literas Posonium, in quibus continentur sequentia.
Quod hactenus mandato Illustrissimae et Reverendissimae Dominationis Vestrae minime satisfecerim, non inobedentiae sed negotii arduitati est adscribendum. Varii enim varie loquebantur de conversatione infelicissimi nostri domini lectoris cum illa infami persona, nec tam facile, etiam adhibita magna in eo per me diligentia, veritas haberi poterat, quousque [10v] tandem ipse dominus lector manifeste non promissam Reverendissimae Dominationi Vestrae emendationem, sed suam demonstravit ausim dicere incorrigibilitatem, nam his diebus praeteritis ficta credo ex podagra, claudicatione a domino substituto vicario licentiam obtinuit eundi in thermas ad tollendos dolores, uti asserebat plane necessarias: qui utinam ibi suas abluisset sordes, forsan non tantum hic clerus universus erubesceret, qui per ipsum fabula nunc est Carniolorum. Expono rem, uti ab uno ex sociis nostri mercatoris accepi, qui praesens aderat cum domino Kinelli. Data sibi in thermas gratia curationis licentia, dominus lector non eo, sed sub praetextu veniendi casei, discessit in Kerchko ubi bestia illa, in casa aliqua parvula morabatur, ad quam et conscendit, quo intellecto cives (qui negotium illius iam antea intellegerant) consurrexerunt, rebus omnibus et equis eum spoliaturi. Et revera fecissent, ni res per dominum Kinelli et nostrum mercatorem Bartholo mitigata et complanata etiam minis additis fuisset; cui et Kopriva non parum profuit, equos illius in suam curiam et tutelam recipiendo, sic tractatus inde abire permissus. Qui deinde praeterito die Dominico circa horam undecimam antemeridianam penes curiam fratris mei Gabrielis in Bedekovschina ex Conschina, uti ex Zagoriensibus certis intellexi, transire visus est, iam nescitur ubi suum extremum forsan quaerit praecipitium etc.
De dato Zagrabiae die 27 Septembris 1659.
Ludovicus Bedekovich archidiaconus cathedralis
canonicorum Zagrabiensium manu propria.
Ex praemissis rationibus iniungente suprascripto domino substituto vacario, mansit ita suspectus et exclusus dominus Georgius Rattkay, usque ad reditum nostrum ex comitiis, qui contigit feria sexta quatuor temporum Decembris, et vix peracta tunc sequenti die Sabbathi clericorum ordinatione et in die Nativitatis peracto antecedenter pontificaliter in ecclesia divino officio, [11r] duabusque eodem die iuxta morem huius ecclesiae pontificaliter missis decantatis, ac etiam in festo Innocentium propter Innocentem cuius reliquiae in ista ecclesia asseruantur, de more decantatis primis vesperis, matutino et missa pontificaliter, impediti fuimus de negotio eiusdem domini Rattkay inquirere; sed et statim finitis festis Varasdinum ad generalem regni congregationem literis banalibus vocati fuimus, quo quidem idem dominus Rattkay dedit ad nos literas huius tenoris.
Reverendissimo Domino Petro Petretich Episcopo Zagrabiensis Beatae Mariae Virginis in Topuzka Abbati etc. Domino Praelati observandissimo. Reverendissime Domine Praelate mihi observandissime. Salutem et servitiorum meorum commendationem. Credebam equidem Reverendam Dominationem Vestram ignominia ac damnis meis, sat superque hactenus per elapsos quinque menses saturatam fuisse, sed video adhuc et inimicorum et corrivalium mei praesertim mendacia praevalere, et relaxationem, quam Posonio se facturam spoponderat, praepedire. Nunciaveram aliquid per patrem rectorem post festa, a quo tamen nihil responsi accepi, cum et ipse Varasdinum sit profectus. Ideo insto adhuc semel et rogo, ut cum turbinem, et poenarum grandinem, qualem nemo adhuc mihi similis alicubi subiit, quamvis multo graviora perpetrasset, sustinuerim. Id saltem quod restat, si plus non placet relaxet, divisionem nempe brevi futuram pro termino Sancti Thomae. Quantum vero ad censuram suspensionis attinet, propitius sit Deus animae meae, in ultimo vitae agone, quia de persona illa ignoro ubi sit, hoc unum scio Gurghfeldi non esse, sed utlro aliquo profectam, maritum accepisse, quanquam hoc alias Reverendissimae Dominationis Vestrae optime constare non dubitem, neque enim cereales et anabasii ipsius testudinei sunt, ut si adhuc Gurghfeldii degeret, subita festinatione deferre morarentur. Non sum ita felix, ut mearum quidpiam rerum, non dico celent, sed vel extenuent saltem, qui et trabalia adversus me mendacia, qualia nec homicida de latrone, [11v] nec meretrix de scorto, nec scurra de mimo luderet, scribere non erubuerunt. Sed haec alias; nunc iterato rogo, ut si quid petitione effecere conquiescam, sin minus Coriolani Romani sequi cogar exemplum, cuius et fortunam assequi non despero. His Revenerndissimam Dominationem Vestram feliciter valere, ac se tandem matrem ubera producentem exhibere desidero. Dabam ex lecto aegritudinis, in quo corpore et anima fortunis exilio, et quod summum est ignominia conflictor; utinam vero quam citissime et morte, ut sicut in priora atrocissimo vulnere, ita hanc Reverendissimae Dominationis Vestrae in acceptis referam, quid enim vita prodest, si honores sunt accepti.
Zagrabiae 7. Januarii, 1660.
Reverendissimae Dominationis Vestrae servus in Christo
Georgius Rattkay propria.
Alias etiam scripsit suprascriptus dominus substitutus vicarius pro ipso intercedendo in haec verba.
Illustrissimo ac Reverendissimo Domino Domino Petro Petretitsh Episcopo Ecclesiae Zagrabiensis, Abbati Beatae Mariae Virginis de Topuzka, Sacratissimae Caesareae et Regiae Maiestatis Consiliario etc., Domino et Patrono colendissimo. Illustrissime et Reverendissime Domine Domine et Patrone colendissime. Dominus Rattkay his praeteritis diebus rogavit me, ut ipsum in lecto haerentem accederem, quod cum fecissem, interrogare me coepit, quae causa est, quod ipse tam diu in suspensione manere debet; respondi ipsi me nullum esse ipsius superiorem, et ideo si praedictam causam scire cupit, id a suo reverendissimo domino superiore inquirat. Imo inquit, hoc feci scribendo eidem domino reverendissimo praelato, sed responsum nullum recepi. Iterato, dixi, scribat et supplicet reverendissimo domino ut praemissae suspensionis aliquem gratiosum finem faciat. Replicuit manum dextram totam inflatam et circumligatam habeo, et ideo eidem reverendissimo domino secundario hoc in negotio scribere non valeo, sed rogo vos, ut loco mei reverendissimo domino scribatis, et rogetis, ut sicut iam exclusionis meae tempus finitur, ita etiam liga suspensionis qua ligatus detineor, finiatur, quandoquidem foemina illa, cuius conversatio mihi prohibita fuit, non sit in [12r] ulla mea potestate, neque in aliquo mihi vicino loco. Promisi quod velim Vestrae Illustrissimae et Reverendissimae Dominationi, hanc in ipsius postulationem exponere, uti etiam expono, ac insuper rogo Illustrissimam Dominationem Vestram dignetur in praemissa ipsius per me exposita postulatione eidem gratiam et favorem exhibere etc.
De dato Zagrabiae die 31 Januarii 1660
Illustrissimae ac Reverendissimae Dominationis Vestrae
servus et capellanus humillimus Joannes Missich manu propria.
Quia vero dominus Rattkay transgressus fuit sententiam, cuius vigore quotidie ad maiorem missam et vesperas, diebusque festivis maioribus etiam ad matutinum in ecclesia (alioquin a iure communi et consuetudine, ac statutis huius ecclesiae ad hoc obligatus) adesse debuisset, contrarium tamen ut supra apparuit, magis conversationi ineptissimae illius mulieris allectus, quam infirmitate praepeditus fecisset, ideoque a die qua per culpam suam ab Ecclesia temporibus suprascriptis se absentare cepisset, denuo usque ad medium annum exclusionem modo in sententia sibi praescripto, et alias de consuetudine huius ecclesiae ex lege et statutis priorum dominorum episcoporum, pati debuisset. Tamen ad intercessionem et suam, et praedicti domini substituti vicarii, non nisi a die latae sententiae exclusionem medio fere anno passus est, et a suspensione, postquam praedicta mulier non amplius ita publice et scandalose ei adhaerere visa esset, liber effectus a nobis, ut antea variis favoribus affectus, imo etiam preciosa materia pro veste sacerdotali donatus est, semper ea spe quod amplius aliquod scandalum de se non sit proditurum in simili delicto. Sed eheu ille in suis impuris desideriis carnis permanens, ea variis et non contemnendae conditionis hominibus modis quibus ille scivit, insinuavit, signanter autem scriptitatis impuris ad honestissimas alioquin matronas literis, de quibus licet nos certiorati sive admoniti fuissemus, tamen quia in [12v] publicum divulgatae non fuissent, toleravimus. Verum quia illae quas in vigilia omnium sanctorum anno Domini 1662 scripsisse deprehensus est; et illae quas antea uno anno, ut tunc in iudicio ante prolationem sententiae, proprio ore confessus esset, ut infra ex sententia contra ipsum lata clarius elucesceret, adeo divulgatae fuissent, ut amplius excessus ipsius omnino notorius, et scandalum gravissimum quod nulla tergiversatione celari poterat, nec defacto potest, amplius tolerari ac dissimulari non potuerit. Indicto ut moris est, et hactenus in similibus observatum, consistorio totius huius venerabilis capituli ad diem tertium propter scandalum, quod in praedicta vigilia omnium sanctorum, lenone ipsius, quem pro responso ad suas praedictas literas miserat, in civitate ligari curato, et baculis ducentis ictibus caedi, ac tandem ita ligato per publicas plateas pulso ex civitate, ipso domino Rattkay postquam intellexisset, legatum suum ligatum, et baculis caesum esse paulo ante ex civitate exeunte, contigit, factus est posterior processus, et sententia lata ut sequitur.
In Dei nomine. Amen.
Anno Domini 1662 die 3. mensis Novembris Zagrabiae in palatio episcopali Zagrabiensi, praesidente domino reverendissimo praelato, praesentibus admodum reverendis praeposito maiore Nicolao Dianesevich, cantore Joanne Missich et [13r] cathedrali Ludovico Bedekovich, ac aliis archidiaconis et canonicis Zagrabiensibus frequenti numero capitulariter ex indicto reverendissimi domini praelati congregatis.
Clamante publica fama scandali et diffamationis domini Georgii Rattkay lectoris et canonici huius almae ecclesiae Zagrabiensis, qua ipse semet ipsum, per impura et inhonesta scripta diffamasset, et scandalose servum suum in lenocinium honestae alioquin matronae misisset, et notorie in eodem lenone suo, per infamem verberationem, incaptivationem et non solum ex hospitio et domo sollicitatae matronae, sed etiam per publicas plateas, ex ipsa civitate montis Graecensis Zagrabiensis, eiusdem servi sui et lenonis, pulsionem infamatus extitisset, et quasi ex ipsa civitate turpiter eiectus, unde non sibi solum, et personae suae gravem irrogasset ignominiam et infamiam, sed etiam totum venerabile capitulum, ac totum huius ecclesiae clerum, per acta sua redundare fecisset, non formidando rigorosam sacrorum canonum et ipsius concilii Tridentini poenam, quae ipsi iam antea per modernum reverendissimum dominum praelatum cum consilio et consensu totius venerabilis capituli per sententiam definitivam comminata fuisset, in anno Domini 1659. die 1. mensis Augusti, hic in palatio episcopali pronunciatam et promulgatam, per quam quidem sententiam adhuc eo tempore propter spretas et contemptas plures admonitiones, primo quidem absque aliqua poena inflicta, comminata tamen factas; deinde cum aliqua miti poena pecuniaria pro duobus calicibus ad pauperes parochiales ecclesias applicandis, loco tertiae partis omnium fructuum, quorum ius beneficiorum suorum punitus et admonitus [13v] simul fuisset. Nihilominus et sic incorrigibilis, impurae vitae et scandalosae cun certa foemina conversationi inhaesisset contumaciter, propter quod iam tum debebat iuxta dictamen sacri concilii Tridentini sess. 25. De reformatione, cap. 14. et aliorum in eadem sententia citatorum canonum, non solum fructus omnes ac proventus suorum beneficiorum et pensiones eo ipso amisisse declarari et pronunciari, sed etiam a beneficiorum ipsorum administratione ad arbitrium ordinarii ex eodem concilii Tridentini decreto, et nihilominus ab officio ordinis iuxta alios canones praecitatos suspendi debuisset. Nihilominus rigore iuris cum nimia forte miserecordia pro illa vice temperato, solum punitus fuisset exclusione medii anni, et proventuum non omnium, sed solius sacrarii privatione, quae poena etiam multo minus delinquentibus iuxta laudabilem huius ecclesiae consuetudinem et statutum infligi soleret, sperando quod idem dominus Georgius Rattkay vitam suam hac poena mulctatus, quod ipsum solum in illo quaerebatur, foret emendaturus, nisi vellet rigorosam sacrorum canonum et concilii Tridentini poenam, tunc iterum atque iterum sibi comminatam incurrere, et omnino ac irremissibiliter subire. Verumtamen dominus Georgius Rattkay nihil minus quam de vitae suae emendatione cogitando plures hinc inde scandalosas conversationes, et per scripta, et per facta, ut clamorosa variorum fidedignorum relatione aures, non solum dominorum concanonicorum suorum, sed etiam ipsiusmet domini reverendissimi episcopi et praelati sui pulsatae sint. Ac tandem eo dementiae et impietatis devenisset, ut certas infames et inhonestas epistolas turpis actus adulterii sollicitatorias per memoratum servum et lenonem suum honestae matronae nunc in civitate Zagrabiensi iusta de causa commoranti, misisset, quas hic in sacro et venerabili consistorio domini [14r] reverendissimi ac totius venerabilis capituli sibi ostensas agnovisset, et suas esse proprio ore confessus fuisset, et unam quidem iam ab uno anno scriptam fuisse asseruisset, altera vero iam in vigilia omnium sanctorum, quo die uti supra memoratum est, in illo suo lenone manibus vincto, centum baculis pulsato, ac ignominiose ex civitate spectante populo et senatu civitatis tunc insimul congregato, ubli haec infamia publica per spectatores relata et declarata fuisset, per forum et per plateas publice pulso et fugato, infamatus extitisset, a se missam et scriptam negare non potuisset, neque negavisset. Cuius quidem prioris epistolae tenor lingua vernacula est iste.
Szluszba moia ponizna daie Vassae milozti uu miloschu praeporuchena.Dobro iur zdaunia ieszam bil Vassae milozti piszal obznaniuiuchi moiu szuprot Vassae milozti affectiu, ij vassu proti mene znati seleiuchi, ali ij szada nistar odluchka dosztal neszam, neznam ieli neprilika zrok, ieli nesrecha moia. Ako neprilika, ovo szada dobru daiem, ier po ovom moiem szlughae, morete Vassa miloszt szegurno za uffatisze, ij usze sto budete hotelj piszati, illi poruchiti, szlobodno morete, sztanovito ueruiuchida dalie odmene nepoide. I tako ponizno proszim drago ij liublieno szercze, nekame iur ienkrat szricha naide, na milosztiu, odgovor dobim ij primem. Oh praemila dussa odprimi ♥ tuoie,* ier iabi rad moie uu perszi tuoie zaczepit, i tuoje uu moiem zahranieno imat. Neoduerzi onoga, koije tebe veran do szmerti sele biti szluga, [14v] Angel lepa sztuora obznanimi priliku, kada ij kade mogalbi sztobum gouorith na uffanom, milu ruku poliubit, ij rosichna tuoia uuzta czeluuath, tako zahranime uu milozti tuoioi ij zakrime uu iamiczu szercza, ier uerui dagha na szuetu nemas koibi tebe bolie veran ij hasznouith szuga selel biti, negoie zaliublieni R[atkaj] I[urai]. Z Bogom dussa praemila ter ogleisze na szkorom liublienem odgovorm, na onoga koi za tobum pomira.
Dorsalis superscriptio haec est:
Vu szuetu naidrasemu priatelu A. M.
Secundae vero epistolae continentia haec est.
Szlusbu moiu do szmerti uernu Vassae milozti uu miloschu praeporucham. Bil szamsze onomadne iauil miloschae proszechi, i dobar ter ueszel prieh odluchak da na szkorom uu piszmu miloztiuan imal budem odgovor, ali ij szada uu salozti posztaulien chakam[!]. Jauisze oglaszisze o praemila golubicza, ier tusan touarus tusechi dalie chekat nemore. O uredna liubaui Dama, akome uredna ter uugodna za sze stimas, oglaszisze, terme nemuchi ueche ier tuoi uasz ieszam, akome liztor neodmeches, ij tho ako uuchinis kriuiczami bude Tuoi moi.
Dorsalis superscriptio est talis:
[15r] Naidrasemu na szuetu priatelu A. M.
Et quia in manifestis non opus esset ulteriori iudicio (cap. Bonae. De electione; cap. Evidentia. De accusationibus) et ille idem praemissa, signanter scripturas suas agnovisset, et proprio ore confessus fuisset, alioquin aliunde satis notoria et manifesta, et concilium Tridentinum loco citato velit episcopos in simili casu incorrigibilitatis procedere sine strepitu et figura iudicii, et sola facti veritate inspecta.. Ideo reverendissimus dominus praelatus assidente sibi venerabili cathedrali huius ecclesiae capitulo, frequenti numero congregato, sana et exacta animi deliberatione praehabita, de mutuo eiusdem capituli consensu et consilio, invocato Dei nomine cogitur pronunciaree praedictum Dominum Georgium Rattkay poenam tam in sacro concilio Tridentino, quam aliis canonibus constitutam, privationis nimirum non solum omnium fructuum, pensionum er proventuum, sed etiam administratione omnium in hac ecclesia dignitatum, officiorum et beneficiorum ecclesiasticorum incurrisse, quam etiam ipse sibi elegisset, siquidem prioris sententiae monitioni, per quam praedicta per sacros canones statuta poena ipsi iterum atque oterum comminata est, parere noluisset, et contmpsisset. Unde ipsius tam lectorale officium, sive dignitas lectoralis, quam ipse canonicatus, quibus in hac ecclesia insignitus fuit, nunc legitime per privationem et hanc definitivam sententiam, quam in hoc scripto ferimus, vacare pronunciatur et declaratur. Neque spes usque ad condignam et similiter notoriam emendationem, ad aliqua in hac ecclesia cathedrali acquirenda beneficia, relinquitur. Credita si quae contraxit ex proventibus huius anni iam per se perceptis, et hactenus [15v] de iure percipiendis et nondum perceptis solvere tenebitur, ac debebit. Ex quibus venerabile capitulum iuxta consuetudinem hactenus observatam, et etiam iura patria et canonica, petentibus et liquidantibus coram se satisfactionem impendere habebit facultatem, prout etiam ex rebus et bonis immobilibus, si quae in territorio eiusdem capituli habere dignoscetur.
Datum loco die et anno quibus supra.
Interim dum praedicta sententia, vel potius sententiae declaratio aut pronuntiatio dictaretur, et in scriptum propter melius esse (de iure enim hoc non requirebatur) redigeretur, ille, ut moris et loco iudicii recedere iussus, et ne foris inter pueros et famulos tam dominorum canonicorum, quam in arco episcopali degentium, cum aliquo sui rubore sententiam praestolari cogeretur, prout saepius antea in similibus observatum fuit, domi suae, conclusionis resolutionem expextare. Et licet verbaliter duntaxat sicut et antea saepius consueverat, et docet Panormitanus in cap. Ad nostram III. rit. De iureiurando no. 4. versiculo De sententia dicenda, ubi asserit, quod in notoriis requiritur sententia, sed non cum solemnitate vel scriptura. Poterat eidem resolutio nunciari, tamen propter melius esse, fuit in scriptum redacta, et eidem sub sigillo et manus propriae subscriptione nostris, per duos canonicos reverendos utpote Michaëlem Vaydich et Christophorum Kupinich transmissa.
[16r – 20r: részletes argumentáció a glosszátorok és a kánonjog doktorai alapján a processzus jogszerűségéről]
[20r] Liquido itaque constat ex praemissis tot sacrorum canonum, glossariorum et tantorum ac gravissimorum doctorum iuris utriusque authoritatibus in notoriis iudici et aliis, ni quibus constat delinquenti nullam defensam competere posse, posse episcopum et alium iudicem procedere ad sententiam pronuntiandam, etiam parte absente et non citata. Multo magis parte vocata, praesente, confessa, in quam iudice nullas habet partes praeter solam sententiam proferendam. Et ad hoc multum faciunt iura patria, quae iubent in foro ecclesiastico secundum sacros canones causas iudicandas, scilicet anni 1563. articulus 27, anni 1553. articulus 22. et alii passim.
Et haec Celsitudini Vestrae pro informatione humilitas nostra exhibenda ob reverentiam iudicavit, nihil pr<…> hoc iuribus quibuscunque nostris praeiudicii adferri intendendo.
Petrus Petretitsh
Episcopus Zagrabiensis manu propria
[20v: káptalani tanúsítvány a szövegben szereplő Ráttkay-levelek autográf voltáról, valamint a róluk készült másolatok betű szerinti hűségéről; 21r-23v: újabb kánonjogi érvelés az eljárás igazolására – utalásaiból nyilvánvaló, hogy Ráttkay kísérletet tett a peres eljárás jogszerűségének megtámadására.]