Quod nuper iuxta promissum meum pro accipiendo responso Zagrabiam non advenerim, factum partim ex eo, quod Excellentissimus Marchio Franciscus Frangipanus in tractatu gravis negotij me detinuerit, quod ex Dei beneficio opera mea, iuxta partium satisfactionem conclusum et confectum est; partim ex eo quod Petro Orehoczio referente intellexerim Vestram Dominationem Reverendissimam nullum cathegoricum et favorabile responsum daturam, sed scriptiunculis duntaxat ad Superiores mittendis negotium procrastinaturam. Ego porro si pecuniam expendere debeam, malim Viennae potius, immo et Romae cum fructu, quam Zagrabiae cum vexatione, ob quam etiam causam statui, domi responsum expectandum. <…> Dominatione Reverendissime non est quod me Epicurum pene Christianorum comunitati prostituat, non ex eo, quia Episcopus est, detractionibus et calumnijs agere licere sibi putet; grande piaculum homicidam honoris alieni fieri, et non facilis venia prava dixisse de rectis. Ego solus probrosus, ego vexsipellis et lubricus, ego pentanopolitana absorptus voragine iudicor et condemnor; Benedictus Deus qui me spectaculum Mundo et Angelis, et hominibus posuit; qui me in partem et societatem ignominiarum et crucis suae vocavit, qui me ad hoc statuit, ut quae sunt passionum eius adimpleam. Coeterum mihi ab humano die iudicari parum est, Domino meo aut cado, aut sto: veniet, veniet dies illa, qua abscondita cordium palam fient, qua eorum, qui mendacium spem suam posuerunt, nequitia in confusionem vertuntur, qua typhus superbiae et vindictae furor pro iustitiae zelo patefiet, qua denique omnis iniquitas oppilabit os suum, et oppressus lavabit manus suas in sanguine peccatoris adversarij; habete interim lucrum omnes inimici mei; quia oppresseritis me, et vos iactate Pastoris officium, [1v] cum ovis percutitur, e grege dissipatur: qui scorpionibus coedit et lumbis Patris habere se putat digitos crassiores, cito Regnum mansueti David dissipat. Certe Romanus populus ne in Rege quidque superbiam tulit. Dux ille Izraelitici exercitus, qui decem plagis afflixerat Aegyptum et ad cuius imperium coelum, et terra et maria serviebant, inter cunctos homines, quos tunc terra generavit, mansuetissimus praedicatur, et ideo per quadraginta annos obtinuit Principatum, quia potestatis superbiam lenitate et mansuetudine temperabat. Lapidabatur a populo, et pro lapidantibus rogabat, quia potius ipse deleri vult de libro Dei ne commissus sibi grex pereat, et si ille perire cupit, ne perditi pereant; quanto magis bonis Parentibus providendum est, ne ad iracundiam provocent filios suos, et nimietate duritiae etiam laenissimos asperos esse compellant. Ita scilicet Vos Mosaycae manseuetudinis Aemulus, et Pastoris Evangelici secutus exemplum errabundam ovem humeris impositam in caulas reduxistis, et non potius nonaginta novem derelicti hanc unam insecutus, et persecutus, non solum agitato, sed et crudeliter int<…>ula procul a caula abegistis. Iste nimirum paternus ille affectus est Pastoris boni, quem Vos erga me iactatis, ut ovis lana et pelle spoliata, pastorem accedere reformidet, quid enim aliud ab eo expectet, quam ut cultrum in iugulum infigat, qui antea deglubitae acerba inflixit vulnera:* et hoc proprio edoctus experimento, ultro deinceps praecidendam obtrudam cervicem? vera, inquit, sequatur emendatio, nullum futuri periculum erit metus, et praeterita resarciuntur. Ego vero repono, non me egere emendatione, qui mendacijs obrutus non delictum luo, sed invidiam sustineo; et licet quapiam egerem, nunquam tamen mea vel serijssima apparere potuit emendatio, donec mendacia non cessabunt; quoniam vero mendaces filij hominum, symmistae illi, et Deicolae praevaluerunt, plusque illis creditur mentientibus, quam alijs Deum testantibus, hinc necesse est ut omnis meus in irritum cedat labor. At infirmitatem meam agnoscere me urget, agnosco; quia maior non sum illo, qui Sathanam habuit colaptrizantem se, sed nunquid qui se infirmum et colaptrizatum fatebatur, [2r] ab Apostolico Collegio abigi merebatur? sed dicet, tametsi Paulum infirmum et colaptrizatum fuisse, stetisse tamen non corruisse: nec ego una scripta littera corrui, et licet corruissem, audiat aliquid gravius; adultera in flagranti crimine olim deprehensa Christo conclamantibus adversarijs sistitur, accusatur, ad lapidandum postulatur; sed nunquid accusata, etiam condemnata? imo digito Christi scribente, accusatoribus pudore suffusis, ac recedentibus libera dimittitur. O quis mihi nunc digitum Christi scribentem tribuat, ut non accusatores modo, sed Pontifex ipse suam potius videat trabem, quam festuram meam? Per carnificis manus publico processu honor Praelati exquiritur, et nullum putatur scandalum? incoestuosa et utero tumens Soror Monasterio Zagrabiensi ad occultandum scelus eius scitu et permissu includitur, et scandalum pariter inclusum putatur? ego solum malevolorum obrutus mendacijs lapis offensionis, et petra scandali compellar. Vult aperte scire quae damnationis meae causa? nisi ego a maioribus rogatus <…>sima denunciatione, et quae toti Regno palam est, candide aperuissem, gravia in Regno vigere scandala, publicos incoestuosi matrimonij usurpatores, et in abusum magicum sacri corporis Christi sacrilegos nundimatores, Ecclesiarum violatores, Cleri spoliatores, sacrarum virginum pudicitiae violentos invasores, aliaque complura gravissima, eaque ipsi palam in faciem totius Universitatis praesentia obiecta fuisse; ob munerum tantum corruptionem, nullam sequi animadversionem, sed laicis liberam concedi ruinam; in Clerum se exhibere Neronem, in Laicos Titum; nunquam haec poenarum grando tectum meum prostravisset: hoc Vos astuare fecit, hoc trementibus labiis pectoris impatientiam contestari, hoc in me indignationis vomere virus compulit; tunc confortata est superbia, et castigatio, et tempus eversionis; tunc Cereales ut anabasij vestri per diversas cucurrere partes in me inquirentes; tunc in Pannoniam ipsam scribuntur litterae, confinguntur in me crimina, quae nec de latrone homicida, nec de scorto Meretrice, nec Scurra de Mimo luderet; tunc pius vos [2v] Pontifex non Pastorem sed percussorem, non formam gregis, sed dominantem in Clero et alterum Julium Secundum, aut Alexandrum Sextum exhibuisse testatus estis. Sed ubi refertum postea, quia mentita est iniquitas sibi, et strophas in me tantum fuisse iactas, ubi apertissima mendacia libera veritatis forte confutata sunt, tunc Impostoribus et Calumniatoribus meis impositum est silentium, tum instituta legatione petita a me venia. Bene quod malitia non habet tantas vires, quantos conatus, perierat innosentia, si semper nequitiae iuncta esset potentia et totum quidquid cupit calumnia, praevaleret. Verum redeuntibus ad poenitentiam Calumniatoribus meis, unus vos (ut verbis Illustrissimi Metropolitani ad me datis utar) duritie et contumacia armatus errorem apertum corrigere recusatis; mundi iudicio convinciminj, Superiorum authoritate condemnaminj, et adhuc indurata fronte non respicitis, quid iuvat mordente conscientia introrsum lancinari et interim suspenso gradu quasi Praestigiator quidam super ova et aristas incedere, fucum inducere, et passionem <…> meis imputare criminibus? Frustra ante oculos pennatorum retia iaciuntur, tenentur consilia vestra, quae inter privatos loquimini parietes nota sunt mihi. Negatis vos ex passione agere, et interim viro optimo Confessario vestro iam recentissime urbanitatem exhibiti mihi hospitij exaggeratis, buccellam panis, aut haustulum potus si tibuat, improsperatis; quid in ore vestro frequentius resonat, quam quaestio illa, quae vos adeo torquet, unde illi pecunia? primum statim impiorum vestrorum consiliorum, et perversae voluntatis propositum fuit, me ad Scipionem inducere, et ostiatim quasi mendicare cogere, quod ex asseclis Vestris innotuit; sed non est consilium contra Dominum, qui orphano est adiutor, et pupillo protector, imo et corvis invocantibus eum. Habeo proinde Deo beneficio pecuniam, quae vos tantopere mordet, habeo satis. Sole clariores sunt modi persecutionum vestrarum, quibus me hoc biennio persecutus estis, et adhuc ex passione vos agere negatis? non hoc ex turbidissima mentis, et malevolentissima cordis passione processit, quod nuper [3r] post acceptum Illustrissimi Metropolitani mandatum, quo vos severe stringi videbatis, quamlibet Canonicorum singillatim advocatum, multis verborum lenocinijs prensaveritis, quo Universij scripto recognescerent, non solum vestra, sed universi etiam Capituli voluntate et authoritate me condemnatum; sed cum pene omnes conscientia prohibiti id facere recusassent, quo non in eos furore concitatus fuistis? quin imo ubi quidam e primis publicam mei adversum vos defensionem suscepisset, quibus sarcasmis eundem non excepistis, conscientiam eum maculare insimulando: quid igitur mirum, si instar alterius Pilati non pro aequitate, sed pro potestate me iudicaveritis, et contra ius naturae non citatum, imo et absentem condemnaveritis, cum et ab alijs si defendar potestate obruatis. Itaque nisi ad perentoriam Illustrissimi Metropolitani demandationem iustitiam administraveritis, et mea mihi non restitueritis, cum causae iustitiam habeam, et expensae non desint, authoritas etiam Superiorum iteratis iam viribus vos condemnaverit, ibo Viennam, et quod Mihi ac Vobis scriptu est Dei beneficio officiam. Nec sane consilia vestra, qua publica, qua privata, progressum meum impedire poterunt, quid enim in ijs agitur? inflatis buccis cava verba trutinatis, et conserta manu me in jus vocatis, iam in mores, iam in famulitium, iam in vestimenta mea invehimini, et debachamini; multum clementiae si et dormientem criminis non arguatis. Sed quid ineptierum? quid extra orbitam excurritis? de citatione omissa; sine qua nec Pontifex Clericum iudicare potest, vobiscum agitur, et vos de vestimentis disputatis? de iudicio in absentem facto arguimini, et vos copiosiorem famulatum meum pro vitio inducitis? de nulla sufficienti et legitima privationis causa reprehendimini, et vos aliquam amicorum visitationem pro fundamento proponitis? denique restitutio et iure Canonum, et authoritate Superiorum demandatur, et vos liberum vobis putatis quidquid in buccam venerit pro causa appingere? etenim et hoc vos in defensionem erroris vestrj adducere [3v] intelligo, me nimirum Reversionales quasdam scripto dedisse, ut si quopiam facto deliquero, eo ipso me primatum beneficijs consensisse intelligar. Heu perversitas mentis quo non est seducta! itane nil iam aliud ad defendendam causam deerat, quam ut trabali hoc figmento eam uteretur, et ex veritate huius de alijs fieret coniectura? et quidque licet, ita foret, quis tam coecus et demens, qui scriptam litteram pro facto reputaverit? deinde obsecro, vel inimicus tantum praestet gratiae, et Reversionales illas meas in medium producat, quas si produxerit, victus sponte causae cedo; sin proferre non valuerit, agnoscat se Praelatum apertissime falsitatis et nequitiae reum teneri. Ut vos omnes pro libitu iudicetis, cuius hoc iudicio meruistis? ut novos conditis Canones, unde authoritas attributa. Cathegoricis proinde utamur verbis, aut vult restituere, aut non vult (informatio siquidem iam dudum praecessit, adhuc ante discessum meum Viennensem, per intrusum Matthiam Szlovinchichium, nec tamen approbata) si vult restituat statim, si non, <…> cathegorice significet, et statim accepto responso itineri me accingo; quod si responsum procrastinare voluerit, viderit. Ego me distrahi non sinam, sed videbitis cum asseclis vestris in quem compunxistis.
Nec miretur Reverendissima Dominatio Vestra me haec sibi scribere, cum enim videam ipsum sibi nimium arrogare, blandiri, et seipsum seducere, me vero extremis obrutum criminibus Mundo venditare, placuit Scenam erratorum vestrorum ob oculos vobis ponere, ut intelligatis vos trabem in oculos, me festucam habere. Certe quod aliquando gentilis Orator sapientissime dixerat: Omni prorsus vitio unumquenque carere debere, qui in alium paratus est dicere, hoc sane superiorij cuilibet vel maxime congruere videtur, qua enim aequitate alium reprehendat de palea, cuius oculus tumet trabe? Tu, inquiunt Iudaei ad coecum illum natum, tu nos doces, qui totus in peccatis iaces? hinc et apud Romanos, cum a Decijs Consulibus ad Senatum de Censore eligendo referretur, omnes [4r] interrupto dicendae sententiae modo, unum Valerianum Corvinum Oratorem summum respiciebant, unoque ore consonabant. Valeriani vita censura est, ille de Senatu censeat, qui omni crimine caret, ille de vita Nostra sentiat, cui nihil obijci potest. Huc ad Apostolos Episcopos intsruens respexisse videtur, cum irreprehensibiles esse debere monet. Vestram porro Dominationem Reverendissimam nec gravissimis carere vitijs, et reprehensibilem maxime esse, sat superque iam declaratum, ut proinde cum contra Magistri praescriptum iniustus et violentus esse dignoscatur, merito ei formidanda sit ila Prophetae comminatio, quia iniustum mala capient in interitu. Ne igitur de sublimi Episcopatus fastigio et Praelationis culmine sibi blandiatur, sed contremiscat potius, ne inter potentes potenter tormenta sustineat, ut illud de nobis duobus usurpet, quod aliquando magnus, sed humilis Augustinus de se et Hyeronimo protulit: Etsi, inquit, secundum honoris vocabula, et gradus dignitatsi Episcopus maior sit Praesbitero, in multis tanquam Hyeronimus maior est Augustino. Denique audeo et illud proferre cum <…>aulo. Nihil minus me ijs aestimo, qui maximi sunt, tametsi nihil sum. Etc.*