A napló a 248. lap végén megszakad s majd csak a 254.-kel folytatódik újra. Az állítólagos poissy-i látogatás ürügyén az ottani kollokvium és a Sz. Bertalan éji események leírását kapjuk. Ez utóbbi elbeszélésekor (vö. még Europica Varietas [= Szepsi Csombor Márton: Evropica Varietas… Kassa 1620. RMK [= Szabó Károly-Hellebrant Árpád: Régi magyar könyvtár… I-III. köt. Bp. 1879-1898.]I. 500.] 263., US [= Szepsi Csombor Márton: Vdvari Schola… Bártfa 1623. RMK I. 527.] 154.) Csombor Márton Thuanus művét látszik követni, s így valószínű, hogy az 1561-ben lefolyt nevezetes hitvita történetét is a legavatottabb forrás nyomán ismerteti. A kollokviumot – ugyanezekkel az adatokkal és nevekkel –, ha részletesebben is, Jacobus Augustus Thuanus (Jacques Auguste de Thou, 1553-1617), híres francia történetíró és államférfi, a vallásháborúk elfogulatlan szemléletre törekvő krónikása írja le Historia sui temporis c. több kötetes munkájának II. részében (12-23): „ad colloquium vocati iam convenerant Augustinus Marloratus… Theodorus Beza… Nicolaus Gallasius… Nec multo post Tiguro evocatus Petrus Martyr Vermilius, inter suos magni nominis theologus in aulam venit… Iam ante cum Beza altercatus fuerat Lotaringus cardinalis, et ipsi coram regina in privato colloquio inter alia improperaverat… Haec primo acerbius cetera amice magis in speciem et pacate inter eos privatim transacta sunt, et videbatur Lotaringus ultra modum congressum protestantibus appetere, sive ostentandi ingenii caussa, sive quod a suis persuasus de iis triumphaturum se procul dubio speraret; multi contra ex theologis intorcedebant, et a regina contendebant, ne protestantium ministri audirentur, aut si decrevisset eos audire, ne rex colloquio interesset, nam periculum esse, ne fenellae eius aures pestifero perversae doctrinae veneno inficerentur… Rex cum regina… Possiacum venit, et in maiori conclavi loco parato consedit. Circiter quadraginta praesules aderant cum delectis theologis ac praeter eos Borbonius, Turnonius, Castellionaeus, Lotaringus, Armeniacus et Guisius cardinales cum omnes assedissent, facto silentio rex ad id instructus scire eos dixit…”; stb., stb. igen bőven, s végül: „Ita solutum Possiacenum colloquium, quo primum libertas publice de relligione disputandi in Gallia protestantibus concessa est, pravo exemplo, ut quidam aiebant, dum errores pridem damnati retractantur; aliis contra id e re publica imminenti tempestati obviam iri non potuerit, nam concepto semel malo opus fuisse laxamento, et irritatos poenarum atrocitate animos aliquatenus mitigari debuisse.” Az idézetek lelőhelye: Jacobi Augusti Thuani Historiarum sui temporis pars secunda… Frankfurt 1614. Szegedi Somogyi Könyvtár G. a. 1076. A tárgyilagos Thuanus – kit mégis a hugenották iránti rokonszenvvel vádoltak – nem mondja azt, hogy a király a protestánsoknak tulajdonította a győzelmet. Ez Szepsi Csombor (netán más forrás) vélekedése, amiben megerősíthette Szenci Molnár is, ki a Postilla Sculteticában – jóval rövidebben és nevek nélkül – hasonló szellemben nyilatkozik (1075): „Azonképpen Theodorus Beza in Possiaceno Colloquio, az király elött és királné aszszony elött és többire mayd mind az egész Francia ország népe elött ugy ki beszéllette az mi hitünknec articulusit, hogy az Lotharingiai Cardinal nyilvan jelentené, hogy ö azt akarná hogy avagy hogy Theodorus Beza némult volna meg, avagy hogy az emberec mind süketec löttec volna.” Bod Péter (Historia 415.) majd ugyanígy adja elő a történteket. Molnár és Bod teljesen protestáns nézőpontú előadásához Csombor Márton sorai közelebb állanak, mint Thuanuséhoz, most sincs tehát kizárva egyéb forrás használata. Az 1560-62. évi francia hugenotta-mozgalom eseményeit pl. egykorú röplapok is hírül adták. Ezekből nagy gyűjteménye volt Zsámboki Jánosnak. Vö. Gulyás Pál: Bibliotheca Joannis Sambuci. Sámboki János könyvtára. Bp. 1941. 64-66, 112.