Tétel adatlapja
CÍMLAP
Frivaldszky Imre
Monographia serpentum Hungariae

CONSPECTUS OPERIS, PRAEFATIO



Conspectus operis

Sectio I. Introductio in Historiam naturalem serpentum
§.1. Definitio
- 2. Relatio serpentum ad vicinas classes et ordines animalium
- 3. Habitus externus

Sectio II. Adumbratio anatomico-physiologica serpentum
§.4. Systema osseum
- 5. Systema vasorum
- 6. Circuitus sangvinis
- 7. Organa respirationis
- 8. Respiratio
- 9. Organa digestionis
- 10. Digestio et victus
- 11. Systema nerveum
- 12. Reproductio
- 13. Systema musculare
- 14. Motus
- i5. Generationis organa
- 16. Generatio
- 17. Sensus externi
- 18. - - interni
- 19. Magnitudo
- 20. Vires
- 21. Hiematio
- 22. Aetas
- 23. Habitatio

Sectio III. De characteribus et classificatione serpentum
§.24. Difficultas coordinationis
- 25. Characteres serpentum
- 26. Distributio systematica

Sectio IV.
§.27. Enumeratio specialis serpentum Hungariae cum varietatibus et Synonymis

Sectio V. De usu et significatione symbolica serpentum
§.28. Usus serpentum
- 29. Significatio symbolica serpentum

Sectio VI. De serpentibus venenatis, veneno eorum, et cura ab iis demorsorum
§.30. Differentiae inter venenatos et innocuos
- 31. Veneni characteres et effectus
- 32. Cura et antidota veneni serpentum



Praefatio

Naturam scrutantes infinita objectorum varietate perculsi, mox vero in admirationem rapti singulari voluptate perfundimur. Tot enim res forma sua structura, et indole attentione dignissimas reperimus, quot sensibus nostris usurpare possumus. Res has certa quadam naturae lege ad invicem referri indubium est, quo quis autem rationem subtilissimi ordinis naturae penitius cognoscit, eo minus a sapientiae adytis abesse existimandus est. Omnibus vero ad penetralia naturae studiosa indagine nitentibus, objectorum quaedam habita est ratio, ita quidem ut quo perfectiora essent, eo majore in luce collocarentur. Itaque factum est, ut res inferioris ordinis quamvis necessaria rerum universitatis membra sint, diuturnis tenebris addicerentur, quas melior aetas tandem dissipavit. Fatum hoc omnibus scientiis naturalibus commune, Zoologia etiam experta est, quae ultimis primum seculis indefessa celeberrimorum virorum solertia aequabilius coli coepit. Inter numerosas classes in quas recentiores naturae scrutatores regnum animale diviserunt, ea, quae reptilia complectitur quamvis vulgo contemtui sit, pervestigatione tamen haud minus quam ceterae digna est. Serpentes qui hujus classis ordinem efficiunt singulari corporis agilitate, motuum pernicitate, mira colorum luxuria, praecipue vero lethifera venenandi facultate jam antiquissimis temporibus hominum attentionem excitarunt: Omnia tamen quae a vetustis scriptoribus de iis accepimus, adeo manca saepe inter se pugnantia, et fabulis referta sunt, ut poësi potius quam naturae scientiis materiam aptam praebeant. Recentioribus temporibus semoto fabularum cumulo, animalium horum formae, affinitates, vitae ratio, utilitates, et noxae studiosius, indagatae sunt. Quae de his apud probatos auctores quos suis locis nominavi reperire potui, quaeve propria experientia didici, pro tenuitate virium digesta, in unum contuli, eorum imprimis ratione habita, quae ad patriam nostram pertinent. Anatomiam et physiologiam silentio praeterire non potui, propterea, quod zoologia recentior anatomia quam post Willisium comparatam vocant, praecipue nititur. In hac tamen dissertationis parte pro rei magnitudine brevissimus esse debui, majorem enim prolixitatem angustia temporis, et limites opusculo praefixi vetuerunt.

In enumeratione et descriptione specierum indigenarum propriorum itinerum per diversas Hungariae partes saepe susceptorum usum feci. His accesserunt ea, quae Cell. viri C. Profess. Reisinger C. Custos Sadler et D. Pharmacop. Lang singulari humanitate, et benevolentia mecum communicarunt. Viris his de scientiis naturalibus optime meritis, publicas gratias persolvere officii mei esse duxi.

Reliquum est ut mendorum lucubrationis meae probe conscius, benevoli lectoris veniam implorem, quam non facile ab ullo denegratum iri spero, qui secum reputaverit scriptum academicum, primitias literarum offerens, in tactam hucusque quantum scio historia enaturalis patriae nostrae partem pertractare.


×